Hij was het fenomeen van de jaren '20.
Het is nu haast onvoorstelbaar dat hij destijds even beroemd als Lindbergh was.
Z'n verhaal weerspiegelt de aard van onze beschaving,
de toon van onze tijd, maar 't was ook 't verhaal van 'n enkeling.
Alleeema's van onze cultuur zaten erin.
Heroïsme, wilskracht, dat soort dingen.
Maar als je erop terugkijkt, was 't erg vreemd.
Het is ironisch om te zien hoe snel de herinnering aan hem vervaagd is.
Hij had toch een onthutsend record gevestigd.
Hij was natuurlijk heel grappig, maar tegelijkertijd raakte hij 'n gevoelige snaar.
Wellicht op 'n manier die de mensen onprettig vonden.
Het is 'n bijzonder vreemd verhaal.
We schrijven het jaar 1928.
Amerika beleeft tien jaar van ongekende welvaart en feest erop los.
Deze zogenaamde Jazz Age is 'n tijd van gesyncopeerde ritmes,
Lossere zeden, goedkopere sterke drank, als je die vindt.
Een tijd van verschillende helden en roekeloze stunts.
Van speakeasy's en wilde feesten.
Er is zo'n feest op 't buiten op Long Island van Mr. En Mrs. Henry Porter Sutton,
twee hooggeplaatste mecenassen.
Politici en dichters zitten zij aan zij met mensen uit de hoogste kringen.
Ook aanwezig op 't feest is Scott Fitzgerald,
die de komende generaties inzicht in de jaren '20 zal verschaffen.
Hij schrijft in z'n kladblok over 'n kleine zonderlinge man, Leon Selwyn of Zelman,
duidelijk 'n aristocraat die in z'n praatjes de steenrijken ophemelde.
Hij loofde Coolidge en de Republikeinen, in 'n sjiek Bostons accent.
"Een uur later", aldus Fitzgerald,
"zag ik tot m'n verbazing dezelfde man met de keukenhulp praten."
"Nu beweerde hij Democraat te zijn en had ie 'n heel plat accent,
alsof hij uit 't volk kwam."
Dat is de eerste keer dat Leonard Zelig opgemerkt werd.
Florida, een jaar later.
Er gebeurt iets raars op 't trainingskamp van de New York Yankees.
De journalisten, klaar om heldhaftige homeruns te vereeuwigen,
zien dat er 'n nieuwe speler achter Babe Ruth op z'n beurt te wachten staat.
Hij staat op de slaglijst als Lou Zelig, maar niemand uit 't team kent hem.
De bewakers komen erbij en hij wordt van het terrein verwijderd.
De volgende dag wordt 't kort vermeld in de krant.
BEDRIEGER UIT YANKEEKAMP VERJAAGD
Chicago, Illinois, datzelfde jaar.
Er wordt 'n besloten feest in 'n speakeasy gehouden.
Mensen uit de beste standen dansen en drinken illegaal gestookte gin.
Die avond was Calvin Turner aanwezig, 'n ober.
Er kwamen veel klanten, veel gangsters.
Ze gaven grote fooien en zorgden voor ons, en wij ook voor hen.
Maar die avond zag ik 'n vreemde man binnenlopen.
Ik kende 'm niet, dus ik vroeg aan iemand: "Heb jij die vent wel 's gezien ?"
"Nee, die heb ik nooit gezien."
"Ik weet niet wie 't is, maar hij ziet er link uit."
Toen was ie opeens verdwenen.
Ik weet niet waar ie was, maar rond die tijd begint meestal de muziek.
De band begon te spelen, en toen zag ik 'n gekleurde jongen de trompet spelen.
Hij speelde erop los.
Ik keek hem aan en zei: "Lieve hemel."
"Hij lijkt net op die gangster, maar die was blank en hij is zwart."
Ik weet niet hoe dat kan.
New York City. Een aantal maanden later.
De politie doet onderzoek naar 'n vermiste beambte, genaamd Leonard Zelig.
Z'n hospita en werkgever hebben hem als vermist opgegeven.
Ze hebben verklaard dat 't een raar introvert mannetje was.
Er worden maar twee aanwijzingen in z'n flat gevonden.
Een foto van Zelig met Eugene O'Neill,
en 'n andere foto van 'm als Pagliacci.
Ze krijgen 'n tip en vinden hem terug in Chinatown,
waar achter 'n Chinees zaakje
zich 'n vreemd ogende oosterling ophoudt die voldoet aan de beschrijving van Zelig.
De agenten geloven 'm niet en trekken aan z'n vermomming,
maar het is geen vermomming en er breekt 'n gevecht uit.
Hij wordt met geweld naar het ziekenhuis gebracht.
In de ambulance vloekt hij in 'n taal die op authentiek Chinees lijkt.
Hij wordt in 'n dwangbuis gestopt.
Als hij 20 minuten later uit de auto stapt,
is hij op ongelooflijke wijze van 'n Chinees in 'n blanke veranderd.
Verbijsterde verplegers zetten hem ter observatie in de EHBO-kamer.
Om zeven uur 's morgens doet Dr. Eudora Fletcher, 'n psychiater, d'r gewone ronde.
Toen ik hoorde over de man die bij de EHBO was gebracht,
dacht ik er verder niet aan.
Toen ik hem voor 't eerst zag, liep 't een beetje vreemd.
Ik dacht dat hij 'n dokter was.
Hij had 'n heel professionele houding over zich.
De jonge psychiater Eudora Fletcher is geboeid door Leonard Zelig.
Ze haalt de behoudende staf over om haar dit nieuwe geval te laten bestuderen.
- Wat doet u van beroep ? - Ik ben psychiater.
- Werkelijk ? - Ik werk vooral met waanparanoïde.
- Vertel 's. - Er valt niet veel over te zeggen.
Ik werk vooral in Europa en ik heb psychoanalytische essays geschreven.
Ik heb onderzoek verricht en met Freud gewerkt. We botsten over de penisnijd.
Freud meende dat dat alleen vrouwen betrof.
Niet dat hij zinnige dingen zei.
Het was psychologisch koeterwaals
dat hij kennelijk ergens had gehoord of gelezen.
Maar hij wist 't wel heel vlot te brengen.
Als je niet beter wist, geloofde je hem.
Wie was die Leonard Zelig die overal zulke verschillende indrukken achterliet ?
Men wist alleen dat hij de zoon van 'n Jiddisch acteur was,
Morris Zelig genaamd, wiens vertolking van Puck
in de orthodoxe versie van Een Midzomernachtdroom koel onthaald werd.
Het tweede huwelijk van Zelig senior is 'n eeuwig vechten en ruziemaken,
en ook al woont 't gezin boven 'n bowlingbaan,
er wordt beneden over herrie geklaagd.
Als jongen wordt Leonard vaak getreiterd door antisemieten.
Z'n ouders staan 'm nooit bij en geven 'm overal de schuld van
en staan achter de antisemieten.
Ze sluiten 'm voor straf vaak op in 'n donkere kast.
Als ze echt kwaad zijn, kruipen ze bij hem in de kast.
Op z'n doodsbed zegt Morris Zelig tegen z'n zoon
dat 't leven een zinloze nachtmerrie vol ellende is
en de enige raad die hij meegeeft is om draadjes te sparen.
Broer Jack krijgt 'n zenuwinzinking,
en zus Ruth wordt dievegge en alcoholiste,
maar Leonard lijkt zich staande te houden.
Hij schijnt 't aan te kunnen.
Dan opeens begint hij zich heel vreemd te gedragen.
Geboeid door het fenomeen Zelig, zet Dr. Fletcher 'n stel experimenten op
die de sceptische staf bij moet wonen.
Onder de ogen van de artsen wordt Zelig 'n perfecte psychiater.
Er komen twee Fransen binnen
en Zelig neemt hun gedrag over en spreekt redelijk goed Frans.
In gezelschap van 'n Chinees ontwikkelt hij oosterse trekken.
De pers heeft er lucht van gekregen
en onmiddellijk is de publieke honger naar nieuwtjes aangewakkerd.
MENS ONTDEKT DIE ZICHZELF VERANDERT
Dr. Allan Sindell ziet zich gedwongen om er 'n uitspraak over te doen.
We beginnen nog maar net de omvang in te zien
van wat wel 't grootste wetenschappelijke fenomeen aller tijden zou kunnen zijn.
Elke dag verschijnen er nieuwe verhalen over de vreemde kwaal van Zelig.
De artsen zeggen dat ze de situatie in de hand hebben,
maar ze kunnen het maar niet eens worden over de diagnose.
Het zit 'm in de klieren. Hoewel er geen aanwijzing is dat ze slecht werken,
zal er 'n probleem in de afscheiding blijken.
Hij heeft 't van Mexicaans eten opgelopen.
Dit symptoom duidt op 'n neurologische oorzaak.
De patiënt heeft 'n hersentumor
en ik verwacht dat hij binnen enkele weken zal sterven.
We hebben de tumor nog niet kunnen vinden, maar we blijven zoeken.
Ironisch genoeg overlijdt Dr. Birsky zelf twee weken later aan 'n hersentumor.
Leonard Zelig is in orde.
Na weken van onderzoek en speculaties
krijgt Eudora Fletcher het vermoeden dat de patiënt
geen fysiologische, maar 'n psychologische stoornis heeft.
De onstabiele aard van Zelig, zo oppert ze, verklaart z'n metamorfoses.
Het medisch college staat vijandig tegenover haar idee.
Het stelt dat de kwaal kan worden herleid tot problemen met de wervelkolom.
Onderzoek bewijst 't tegendeel en Zelig heeft tijdelijk 'n probleem.
De pers en 't publiek volgen elk stukje nieuws,
en zijn diep betrokken bij dit levensechte drama.
De saga van 't vreemde wezen in 't ziekenhuis duurt voort.
Bij nieuwe experimenten
werden verschillende vrouwen naast de patiënt gezet, zonder enig resultaat.
Daaruit is afgeleid dat 't fenomeen niet met vrouwen optreedt.
Later herhalen ze 't experiment met 'n lilliputter en 'n kip.
Patiënt zet medische wereld op z'n kop. Gewone man vertoont vreemde trekken.
Leonard Zelig blijft de wetenschappers in 't ziekenhuis verbazen.
Ondanks talrijke proeven is er niets ontdekt over dit zeldzame verschijnsel.
Hij wordt naast twee corpulente mannen gezet.
Ze praten over hun zwaarlijvigheid en Zelig begint onwillig mee te doen
waarbij hij op wonderbaarlijke wijze opzwelt tot 110 kilo.
In de aanwezigheid van twee negers wordt hij al snel zelf zwart.
Wat zullen ze nu verzinnen ?
Ondertussen reageren alle Amerikanen er anders op.
Was ik maar Lenny de veranderende man.
Dan kon ik verschillende mensen zijn en kwamen m'n dromen uit.
Leonard Zelig is een van de beschaafdste heren van de Verenigde Staten.
Hij is het neusje van de zalm.
Dr. Fletcher probeert 'n nieuwe aanpak en brengt de patiënt onder hypnose.
Waarom neemt u de trekken over van degene bij wie u in de buurt bent ?
Dat is veilig.
Hoe bedoelt u ? Hoezo is 't veilig ?
Het is veilig om als anderen te zijn.
En u wilt veilig zijn ?
Ik wil dat ze me mogen.
Door in z'n onderbewuste te graven, vormt Dr. Fletcher 'n beeld van z'n gedrag.
Ze verdeelt haar tijd tussen het ziekenhuis en de bibliotheek en schrijft haar rapport.
In 'n besloten bijeenkomst beschrijft ze Zelig als "een menselijke kameleon".
Zoals de hagedis uitgerust is met 'n geweldig beschermingsmiddel
waardoor hij van kleur verandert en opgaat in z'n onmiddellijke omgeving,
zo beschermt Zelig zich door te worden als de mensen met wie hij omgaat.
De dokters luisteren sceptisch. "Onmogelijk", zeggen ze. "Belachelijk."
"Als hij 'n hagedis is," schimpt er een,
"moeten we geen geld aan voedsel voor 'm uitgeven,
maar 'm gewoon vliegen laten vangen."
MENSELIJKE KAMELEON GEVONDEN VOLGENS DOKTERES
ZELIG HEEFT UNIEKE GEESTELIJKE STOORNIS
HET ZIT ALLEMAAL IN HET HOOFD
We wisten dat we 'n goed verhaal hadden, het had alles.
Het was romantisch en 't was spannend.
En die vent had 'n armoedige jeugd.
De stadsredacteur zei tegen me:
"Ted, we willen dit verhaal elke dag op de voorpagina."
In die dagen deed je alles om de verkoop te bevorderen.
Je maakte 't mooier, dikte 't wat aan, of speelde zelfs 'n beetje met de waarheid.
Maar dit was 'n verhaal. Kant en klaar.
Je vertelde de waarheid en 't verkocht. Dat was nooit eerder gebeurd.
Plotseling is Leonard Zelig overal het onderwerp van gesprek.
Iedereen is geamuseerd en verwonderd.
Overal worden er moppen over hem verteld
en in die tijd van dansrages komt er zelfs 'n nieuwe dans op.
LEER DE LAATSTE DANSPASSEN
DE CHARLESTON DE KAMELEON
WE HEBBEN FOTO'S VAN ZELIG
ALS CHINEES, INTELLECTUEEL, CORPULENT (EXTRA DIK)
Wat is er bruin, wit en geel met 'n bril op ?
Leonard Zelig bij de volkenbond.
Maar niet iedereen was zo weg van de menselijke kameleon,
en de fanatici grepen 'm aan als symbool voor onrecht.
Dit wezen verpersoonlijkt de kapitalist.
Een wezen dat vele vormen aanneemt om...
de uitbuiting van de arbeiders, door bedrog.
ZELIG ONEERLIJK MET VIJF BANEN
Voor de Ku Klux Klan was Zelig 'n jood die kon veranderen in 'n neger of indiaan,
'n driedubbele dreiging.
Dr. Fletcher weet zeker dat ze gelijk heeft,
en vraagt om meer tijd om haareeorieën toe te passen.
Weet u nog wanneer u voor 't eerst de mensen om u heen begon na te doen ?
Op school vroegen heel intelligente mensen of ik Moby Dick gelezen had.
- Ja ? - Ik schaamde me om nee te zeggen.
- Deed u alsof ? - Ja.
Wanneer begon u zich automatisch te veranderen ?
Jaren geleden, op St. Patrick's Day.
Ik liep 'n bar in en ik had niets groens aan.
Ze zeiden er wat van. Ik werd Iers.
Zei u dat u Iers was ?
M'n haar werd rood, m'n neus ging omhoog staan.
Ik had 't over de grote aardappelhongersnood en de elven.
We zijn 't niet eens met Dr. Fletcher. Haar ideeën zijn maar droombeelden.
Om z'n kwaal te veranderen, moeten we met medicijnen experimenteren
die gevaarlijk zijn, maar wonderen verrichten.
Zelig wordt behandeld met 't experimentele medicijn Somadril.
Z'n gemoedstoestand schommelt hevig
en dagenlang wil hij niet van de muur afkomen.
Terwijl Dr. Fletcher vooruitgang boekt, neemt 't lot van Zelig 'n nieuwe wending
als z'n halfzus Ruth hem uit 't ziekenhuis haalt.
Omdat ieeuis beter verzorgd kan worden.
Zij neemt hem onder haar hoede samen met haar louche ogende vriend,
Martin Geist, zakenman en voormalig kermisexploitant.
De dokters stemmen meteen in, blij om van 't frustrerende geval af te zijn.
Alleen Dr. Fletcher geeft om Zelig als mens.
Ze hamert erop dat hij dringend speciale verzorging nodig heeft, maar tevergeefs.
Niemand trok haar rechten in twijfel. Ze was tenslotte z'n halfzus en z'n voogd.
Maar ze had 'n vreemde vriend, Geist. Hij had gezeten voor oplichting.
Hij verkocht hetzelfde stuk land een aantal keren aan dezelfde mensen.
Een congreslid uit Delaware kocht 't twee keer.
De menigte voor de menselijke kameleon legt 't verkeer dagenlang lam.
Hij is 'n attractie voor toeristen en kinderen.
Mensen uit 't hele land vechten om 'n plek om dit nieuwe verschijnsel te zien.
HET FENOMEEN VAN DEZE TIJD
De verkoop van souvenirs en het tentoonstellen van haar broer
zijn pas 't begin voor Ruth Zelig en Martin Geist.
Tegen betaling laat Leonard twee keer per dag z'n ongelooflijke kunsten zien.
Hij stelt niet teleur en verandert keer op keer op verzoek van uiterlijk.
Opeens is hij 'n attractie geworden, 'n noviteit, 'n rariteit.
Deze film uit 1935 over z'n leven geeft de sfeer 't beste weer. De veranderende man.
We mogen de voogdij over Leonard niet opgeven. Ik kan hem genezen.
Zelfs de advocaat zegt dat 't hopeloos is.
Werkelijk, Dr. Fletcher... Mag ik Eudora zeggen ?
Ergens achter dat lege gezicht, die zombieachtige blik,
zit 'n echt mens die ik eruit kan halen.
- Hoe dan ? - Ik verzin wel wat.
Een of andere techniek. Maar 't moet wel persoonlijk zijn.
Ik kan niet veel, wettelijk gezien.
Ze geven niet om hem. Ze buiten hem uit.
Hij is 'n kans om meer geld te verdienen. Kijk.
Ze hebben nu al 'n Leonard Zelig-pop.
De film overdreef niet.
Je had niet alleen pennen en amuletten, maar ook klokken en speelgoed.
Er waren horloges en boeken van hem, en 'n beroemde pop.
Schorten, oorbeschermers en 'n populair Leonard Zelig-spel.
HET KAMELEONJONGETJE
DE BOZE MUMMIE
PAS JE AAN BIJ HET ETEN
HET KAMELEONSPEL
KAMELEONS GOEDGEKEURD DOOR LEONARD ZELIG
LEONARD ZELIG ZEGT WIJ ROKEN CAMEL
IK PAS ME AAN BIJ ANDEREN BIJ MIJ PAST PENDELTON-ONDERGOED
KAMELEONTIJDEN
Veel liedjes gingen over Leonard Zelig, en ze hadden veel succes.
AL BEN JE ZES MENSEN, IK HOU VAN JOU
LEONARD DE HAGEDIS
REPTIELENOGEN
Naast de producten en reclames zijn er de eindeloze vertoningen.
In Hollywood is hij heel geliefd en krijgt hij 'n filmcontract.
Clara Bow nodigt 'm uit voor 'n weekend, met al z'n persoonlijkheden.
In Chicago maakt zwaargewichtkampioen Jack Dempsey grapjes met hem.
In Washington D.C. leert hij Calvin Coolidge en Herbert Hoover kennen.
De Fransen noemen hem "Le Lezard". Hij is de ster van de Parijse variété.
Z'n optreden maakt 'm geliefd bij de Franse intellectuelen,
die in hem 'n symbool voor alles zien.
Hij verandert zo realistisch in 'n rabbijn
dat 'n paar Fransen vinden dat ie naar Duivelseiland moet.
In de Folies-Bergere doet Josephine Baker haar versie van de Kameleon,
en zegt dat ze hem geweldig vindt, maar wel 'n beetje verdwaasd.
Iedereen kwam bij mij langs, iedereen die wat voorstelde.
Af en toe nam iemand Zelig mee. Leonard.
Cole Porter was ontzettend geboeid door 'm en schreef 'n regel over hem in 'n lied.
"Jij bent de beste, jij bent Leonard Zelig."
Maar hij vond niets wat rijmde op Zelig.
ZEIGFELD-STER FANNY BRICE EN HAAR MAN BILLY ROSE
HULDIGEN ZELIG OP DAK WESTBURY HOTEL
De shows en feestjes leveren z'n zus en haar vriend geld en plezier op,
maar Zeligs eigen bestaan bestaat niet.
Gespeend van persoonlijkheid, z'n menselijke eigenschappen ontwend,
zit hij alleen stil voor zich uit te staren,
'n nul, 'n niemand, 'n optredende rariteit.
Hij wou alleen erbij horen, onzichtbaar zijn voor vijanden en liefde ontvangen,
maar hij valt overal buiten, wordt bewaakt door vijanden en krijgt geen genegenheid.
Het ziekenhuis heeft Zelig helemaal vergeten.
Alleen Dr. Fletcher blijft om z'n voogdij vechten.
Het hof heeft haar laatste beroep verworpen.
Tijdens haar dappere strijd wordt ze vaak vergezeld door advocaat Charles Koslow.
Hij wordt verliefd op haar en vraagt haar ten huwelijk.
Zij twijfelt.
Schoorvoetend begint ze de hoop op Leonard Zelig op te geven.
Die zomer heeft Geist optredens in Spanje geregeld.
De laatste etappe van 'n uitzonderlijk succesvolle Europese tour.
De verhouding tussen Martin Geist en Ruth Zelig is gespannen.
Ze zijn op elkaar uitgekeken en hebben vaak ruzie.
Het wordt nog erger wanneer zij Luis Martinez tegenkomt,
'n middelmatig en laf stierenvechter op wie ze verliefd wordt.
Hoewel hij indruk wil maken op Ruth, laat Martinez z'n gewone paniek zien.
Hij heeft echter geluk als de stier een hersenschudding oploopt.
Martinez strijkt de eer op, snijdt 'n oor van de stier af
en biedt dat vol bravoure aan z'n geliefde aan.
Die avond, verteerd door jaloezie, komt Martin Geist terug
en eist dat Ruth Zelig hem dat oor geeft.
Dat weigert zij. Geist staat erop dat oor te bezitten.
Er volgt 'n handgemeen en Martinez wordt ontdekt in 'n kast.
Geist trekt 'n revolver en schiet.
Hij richt 't pistool op de halfzus van Zelig en maakt daarna zichzelf van kant.
In 'n golf van jaloers geweld ligt 't leven van Leonard Zelig ondersteboven.
DODELIJKE LIEFDESDRIEHOEK
MENSELIJKE KAMELEON ZELIG WORDT VERMIST
DOOD IN DE NAMIDDAG: ZELIG VERMIST
Eerst gaat 't nieuws de hele wereld rond.
Dan is net zo snel de belangstelling van 't hongerige publiek weer weg.
Nieuwe schandalen halen de voorpagina's.
Alles gaat te snel in 't jazztijdperk, net zoals Red Grange.
Een volk dat overvoerd is met afleidingen vergeet snel.
De jaren 20 eindigen met 'n crash, maar van Zelig is geen spoor te bekennen.
ZELIG NOG STEEDS VERMIST
Dr. Eudora Fletcher probeert hem tevergeefs te vinden.
Als 'n aantal aanwijzingen nergens toe leidt, geeft ze 't ontmoedigd op.
Ik vond het zo'n zonde, dat unieke geval om m'n reputatie mee op te bouwen.
Niet dat ik hem kon genezen,
maar als ik hem in m'n eentje kon behandelen en m'n gevoel kon volgen,
en vernieuwend en creatief kon zijn,
dan kon ik z'n leven veranderen, als ik de kans maar kreeg.
GROTE OPKOMST VOOR PAUS PIUS
Prachtig weer en 'n grote menigte in de Sint-Pieterskerk.
300000 gelovigen wachten tot de paus zich laat zien.
12 begeleiders dragen de stoel van de Heilige Vader naar 't middenbalkon
waar hij z'n zegen aan Rome en de hele wereld geeft.
Voor 't eerst in 63 jaar wordt dit ritueel uitgevoerd.
Het hoogtepunt op eerste paasdag, de rite van de Goede Week.
Wat nu ? Oproer naast de pauselijke vader ?
Iemand hoort daar nieteuis.
De bewakers worden geroepen en Zijne Heiligheid paus Pius XI
mept met 'n kerkorde naar de indringer.
De gelovigen geloven 't niet.
Dat is natuurlijk Zelig.
Hij wordt terug naar Amerika gestuurd en verdwijnt weer in 't ziekenhuis.
Ik ben blij dat ik Leonard Zelig kan behandelen,
nu hij onder curatele van 't ziekenhuis staat.
Ik dank het bestuur dat ik dit mag doen.
Ik hoop dat ik hem als volwaardig burger weer de maatschappij in kan sturen,
niet meer als 'n curiositeit zonder eigen leven.
Dr. Fletcher heeft geen tijd om te trouwen.
Al haar aandacht gaat uit naar Leonard Zelig.
Ze wil hem bij haareuis op 't platteland brengen.
Daar schept ze 'n neutrale omgeving buiten de maatschappij.
Hier gaat ze op zoek naar 'n nieuwe behandeling,
in de hoop z'n unieke ziekte te doorgronden.
Ze beseft hoe belangrijk haar werk is en zorgt dat 't hele proces gefilmd wordt.
Daartoe neemt ze contact op met haar volle neef Paul Deghuee,
uitvinder en part-time fotograaf.
Ze zei: "Ik wil dit geval vastleggen voor toekomstige generaties
en de wetenschappelijke wereld, en je moet de camera heel stil houden."
Ik zei: "Waarom maak je gewoon geen aantekeningen ?"
En zij: "Paul, als 'n man van uiterlijk verandert, dan wil je dat zien."
"Dat kan je niet opschrijven. En trouwens, ik ga geschiedenis schrijven."
De witte kamer wordt zorgvuldig op maximale sereniteit ingericht.
Het is 'n kleine studeerkamer met weinig meubilair.
Er zitten knullige schijnwerpers op de muur om voor genoeg licht te zorgen.
Er zitten microfoons op speciaal uitgekozen plaatsen.
De camera filmt door 'n vlak van glas waardoor hij niet zo erg meer opvalt.
Het geluid wordt gesmoord met 'n deken en wat er voor handen is.
Vanuit die benauwde positie maakt fotograaf Paul Deghuee
de "witte kamersessies", 'n opmerkelijk document in de psychotherapie.
Tegenwoordig zouden de witte kamersessies heel primitief lijken,
maar toch waren ze erg effectief
om 'n sterke, persoonlijke band tussen dokter en patiënt tot stand te brengen.
De vraag of Zelig psychotisch was, of slechts uiterst neurotisch
hield ons als artsen eindeloos bezig.
Ik persoonlijk vond dat z'n gevoelens niet zo anders waren
als van 'n zogenaamd goed aangepast, normaal iemand,
alleen veel verder doorgevoerd, tot 'n uiterste.
Ik had zelf 't idee dat hij beschouwd kon worden als de ultieme conformist.
Leonard, weet je waarom je hier zit ?
Om over psychiatrie te praten, toch ?
Ben je arts ?
Dat klopt. Heb je toevallig m'n laatste essay over waanparanoïa gelezen ?
Het hele geval blijkt ingebeeld te zijn.
Stel dat ik zei dat je geen arts bent ?
Dan zou ik denken dat je 'n grapje maakte.
- Is 't altijd zo licht hier ? - Ik neem 't op, als je 't niet erg vindt.
- Zit daar iemand achter ? - Ja.
Is dat 'n camera ?
Waarom beginnen we gewoon niet met de simpele werkelijkheid ?
Leonard, je bent geen arts.
Je bent 'n patiënt. Ik ben de arts.
Dat zou ik maar niet tegen al te veel mensen zeggen als ik jou was.
Leonard, je bent geen arts.
Is ze verder in orde ?
Ik moet terug, ik heb zo'n interessant geval.
Twee Siamese tweelingen met gespleten persoonlijkheden.
Ik word door acht mensen betaald.
"De eerste week gingen de sessies niet zo goed", schrijft Dr. Fletcher in d'r dagboek.
"Hij identificeert zich met me en weet zeker dat ie arts is."
"Hij is achterdochtig."
"Hij heeft ook iets heel aantrekkelijks. Hij is ad rem en zit vol energie."
"Wellicht ontroert juist z'n hopeloosheid me."
"Ik moet flexibel blijven en afwachten wat er gebeurt."
Hoe voel je je vandaag ?
Prima. Maar ik moet wel snel terug naar de stad.
Ik geef 'n cursus op 't psychiatrisch instituut, in masturbatie.
- Juist. - Ik ben arts.
Masturbatie met schuldgevoel.
Zonder schuldgevoel, ik geef les aan gevorderden. Ik heb 'n goede reputatie.
Volg met je ogen deze pen en haal diep adem.
- Hoezo ? - Ontspan je.
Nee, je wilt me hypnotiseren.
- Vind je dat erg ? - Natuurlijk, ik ben arts.
- Je bent geen arts. - Jawel.
- Ontspan je maar. - Ik moet echt terug naar de stad.
Ik moet naar de masturbatieles.
Anders beginnen ze zonder me.
De weken gaan voorbij en Dr. Fletcher raakt steeds gefrustreerder.
"Hij blijft erbij dat hij arts is en ik mag 'm niet eens hypnotiseren", schrijft ze.
"Door z'n ervaringen van 't afgelopen jaar
is hij ontzettend defensief geworden. Heel ontmoedigend."
Ze stond duidelijk onder grote druk.
Ze was humeurig en nerveus. Met hem ging 't prima.
Hij deed dutjes en las in z'n stoel. Hij noemde zichzelf Dr. Zelig.
Hij las boeken over psychiatrie.
Ik zei: "Neem toch een dag vrij en ontspan je 's."
"Je kunt de druk niet meer aan."
Ze laat Zelig achter en volgt de raad van Paul Deghuee op.
Ze gaat zich met haar verloofde een paar uur vermaken.
Ze gaan naar Broadway, naar 'n beroemde nachtclub,
waar ondanks 'n levendige show Dr. Fletcher onrustig en gespannen is.
Ze kan alleen maar aan haar patiënt denken.
De sfeer tussen haar en haar verloofde Koslow is gespannen.
Hij is 't zat dat zij alleen maar met Zelig bezig is.
Ironisch gezien komt er juist in de lawaaierige en rokerige nachtclub
in Eudora Fletcher een briljant en geheel nieuw idee op
dat de doorbraak in de zaak betekent.
Dr. Zelig.
Kunt u me helpen met 'n probleem ?
Ik kan 't proberen. We kunnen niets beloven.
Vorige week was ik bij 'n groep behoorlijk erudiete mensen,
die over Moby Dick praatten,
en ik wilde niet toegeven dat ik 't niet gelezen had.
Ik wil zo graag dat ze me mogen en ik wil vooral niet opvallen.
- Dat is heel normaal. - Ik doe echt alles om erbij te horen.
U bent arts, u zou moeten weten hoe u dat moet aanpakken.
Maar de waarheid is dat ik eigenlijk geen arts ben.
- O nee ? - Nee, dokter.
Ik deed maar alsof om bij m'n vrienden te horen.
Ziet u, die zijn wel arts.
Dat is nogal wat.
Maar u bent arts, en u kunt me helpen.
Ik voel me niet zo goed, eigenlijk.
M'n hele leven is op 'n leugen gebaseerd. Ik doe 't een na 't andere na.
U hebt hulp nodig, hoor.
Vannacht droomde ik dat ik in 't vuur viel. Wat betekent dat ?
Wat vreselijk. Ik weet 't niet.
Toe, ik weet dat ik heel gecompliceerd ben.
- Ik voel me niet goed. - Waar lijd ik onder ?
Weet ik veel. Ik ben geen arts.
- O nee ? - Nee. Wel dan ?
- Wie bent u ? - Hoe bedoelt u ?
- Wat 'n lastige vragen. - Leonard Zelig.
- Ja, precies. Wie is dat ? - U.
Nee, ik ben niemand, niets.
Vang me op, ik val.
Met behulp van z'n identiteitsstoornis weet ze hem tijdelijk te desoriënteren.
Hij is van slag en zij hypnotiseert hem snel.
Via posthypnotische suggestie kan ze hem nu in trance brengen wanneer ze wil.
M'n broer sloeg me.
M'n zus sloeg m'n broer.
M'n vader sloeg m'n zus en m'n broer en mij.
M'n moeder sloeg m'n vader en m'n zus, mij en m'n broer.
De buren sloegen ons.
De mensen verderop sloegen de buren en ons.
Ik ben twaalf.
Ik hol 'n synagoge binnen.
Ik vraag de rabbijn wat de zin van 't leven is.
Hij geeft ook antwoord,
maar in 't Hebreeuws.
Dat versta ik niet.
Hij wil 600 dollar voor Hebreeuwse les.
Deeerapie van Dr. Fletcher bestaat uit twee stadia.
In trance wordt de persoonlijkheid diep onderzocht en dan geherstructureerd.
Op 'n bewust niveau geeft ze liefde en genegenheid,
en onvoorwaardelijke steun.
Wees helemaal eerlijk. Je gaat diep in trance.
Je wordt niet wie je denkt dat ik wil, maar gewoon jezelf.
Hoe vind je 't hier ?
Afschuwelijk.
Ik haat 't platteland.
Ik haat 't gras en de muggen.
En je kookt ronduit vreselijk.
Die pannenkoeken van jou.
Ik gooi ze in de vuilnisbak wanneer je niet kijkt.
Die moppen die je probeert te vertellen als je denkt grappig te wezen,
die zijn ellenlang en slaan nergens op, er komt geen eind aan.
Juist. En wat nog meer ?
Ik wil met je naar bed.
Daar kijk ik van op. Ik dacht dat je me niet zo erg mocht.
Ik hou van je.
O ja ?
Je bent heel lief, omdat je niet zo slim bent als je denkt.
Je bent in de war, nerveus en je kunt absoluut niet koken.
Die pannenkoeken.
O, ik hou van je.
Ik wil voor je zorgen.
Geen pannenkoeken meer.
Ik wilde met Leonard m'n reputatie vestigen
en toen merkte ik dat ik heel veel voor hem voelde.
Ik vond mezelf niet aantrekkelijk. Ik had nooit romances.
Charles Koslow was 't soort man dat m'n moeder voor me wou.
Nu ze meer met hem durft, neemt ze hem voorzichtig mee,
een middag naar haar zus in het nabijgelegen Teaneck.
Meryl Fletcher is vliegenier, 'n uitstekend beroepspilote.
Eudora Fletcher is amateur-pilote,
en die middag vertellen ze ontspannen verhalen van oude vliegervaringen.
Door de weken wordt Zelig aangemoedigd
om zich meer te openen en z'n eigen mening te geven.
Hij was eerst gesloten, maar nu wordt hij uitbundig.
Ik haatte m'n stiefmoeder, dat mag gerust iedereen weten.
Ik ben dol op honkbal.
Het hoeft niets te betekenen, het is gewoon mooi om naar te kijken.
Ik ben 'n Democraat. Altijd al geweest.
Is 't goed als ik die opname niet mooi vind ?
- Natuurlijk. - Brahms is gewoon te melodramatisch.
Je moet jezelf zijn en je eigen morele keuzes maken,
ook als er veel moed voor nodig is, anders word je 'n robot of 'n hagedis.
Ga je echt met die advocaat trouwen ? Ik heb veel liever dat je dat niet doet.
Daar ben ik 't niet mee eens. Ik vind die Mussolini 'n sukkel.
Gaan we ooit nog met elkaar naar bed ?
Na drie maanden wil 't bestuur de patiënt onderzoeken.
Zij zegt dat ie de buitenwereld nog niet aankan.
De artsen komen naar hen toe. Ze spreken af voor vier dagen later.
Bij onvoldoende vooruitgang wordt ze van de zaak afgehaald.
Ik was nerveus, want als hij bij z'n positieven was,
herinnerde hij zich niets van z'n hypnose.
Ik wou 'n manier vinden om die twee toestanden met elkaar te verbinden.
Ik was ook bang dat hij in de buurt van sterke persoonlijkheden
de zijne zou verliezen.
Zondag 12 uur, de artsen komen aan.
Ze worden ontvangen en rondgeleid door Eudora Fletcher en Leonard Zelig.
Dr. Fletcher is gespannen en alert, maar Leonard ziet er kalm en ontspannen uit.
Hij is omgeven door medici, maar verandert er zelf niet in.
De ontmoeting lijkt 'n doorslaand succes,
tot Dr. Henry Mayerson nietsvermoedend opmerkt dat 't een mooie dag is.
Zelig zegt tegen Dr. Mayerson dat hij 't daar niet mee eens is.
Dr. Mayerson staat versteld hoe overtuigd Zelig daarvan is.
Hij wijst erop dat de zon schijnt en dat 't zacht weer is.
Zelig heeft geleerd om z'n eigen mening te uiten en reageert te agressief.
Hij is te ver de andere richting op gevormd.
Hij is te zelfverzekerd geworden, en kan geen afwijkende meningen verdragen.
Ik had 'm te veel de andere kant opgeduwd.
Hij had Dr. Mayerson en 'n aantal andere leden met 'n hark geslagen.
Daar waren we niet op uit, en toch vond ik dat ik wat had bereikt.
Als ik hem nog twee weken kon houden, dan kon ik hem bijschaven,
en Leonard Zelig helemaal tot zichzelf laten komen.
KAMELEON GENEZEN DOOR VROUWELIJKE DOKTER
Ze is nog knap ook ! Ze heeft er wel maanden over gedaan.
Dr. Eudora Nesbit Fletcher, de held, of liever, de heldin van 't moment.
De briljante psychiater is bij d'r standpunt gebleven
dat de menselijke kameleon onder 'n geestelijke stoornis leed.
Met d'r neef, cameraman Paul Deghuee, heeft ze 't hele proces vastgelegd,
waaronder stukjes film van Zelig onder hypnose.
Patiënt en geneesvrouw zijn nu goede vrienden
en zijn graag samen, ook als ze 'm niet behandelt.
Haar moedige houding heeft 'n daverend succes voor de psychiatrie opgeleverd.
Wie zegt dat vrouwen alleen kunnen naaien ?
De nieuwste beroemdheden krijgen de sleutel van de stad.
Het is 'n eer om de sleutel van New York aan jullie twee te geven.
Jimmy Walker wou "Leonardee Lizard" komen zingen, maar hij had 't te druk.
Eudora Fletcher, 't beeldschone genie dat Zelig genas van z'n onverklaarbare kwaal,
wordt daarna gehuldigd door collega's in 't Waldorf-Astoria.
Er zijn prominenten van over de hele wereld, in de psychiatrie,
en in de natuurkunde, biologie, wiskunde enzovoort.
Hier praat ze met Nils Andersen, vader van de moderne bloedziekte.
Ze wordt opnieuw gehuldigd door de mooiste stad ter wereld
als ze haar eerste schip komt dopen.
Wat 'n succes voor 'n meisje van 't platteland.
Dr. Fletcher heeft de fles kapot gegooid.
Ik ziteuis bij Mrs. Catherine Fletcher.
Moeder van Eudora, de beroemde psychiater die zo vaak in 't nieuws is.
Ik ga haar nu 'n paar vragen stellen.
Ten eerste, hoe is 't om 'n medisch genie groot te brengen ?
Ik zou u ook willen vragen hoeveel u hebt moeten opofferen
om uw dochter medicijnen te laten studeren.
Kunt u dicht bij de microfoon praten ?
We hoefden niets op te offeren. John was effectenmakelaar.
Hij was rijk en ik kwam uit 'n welgestelde familie.
Uw dochter heeft zeker al zo lang ze zich kan herinneren arts willen worden ?
Volgens mij niet.
Ze wou altijd vliegenier worden, net als haar zus, en ze wou 'n gezin.
- Ze was 'n heel humeurig kind. - Een moeder hoopt toch altijd
dat haar kind zo succesvol wordt als uw dochter.
- Ze was heel moeilijk. - Vertelt u iets over uw man.
Hij is toch 'n eenvoudig zakenman ?
Hij is vast heel trots dat z'n dochter zoveel erkenning heeft gekregen.
John had problemen, hij was depressief. Hij was aan de drank.
Mrs. Fletcher, hartelijk dank dat u met ons hebt willen praten.
Hearst ontvangt Zelig en Fletcher en laat zien wat de rijken doen in hun vrije tijd
en hoe ze hun gasten huldigen.
In San Simeon, droomland van krantenmagnaat William Randolph Hearst,
komen allerlei beroemdheden zonnen of zich vermaken.
Daar is Marie Dressler met Mr. Hearst. Ze is graag gezien op San Simeon.
Miss Dressler neemt 'n bloem aan van 'n vurig aanbidder.
Naast haar staat Marion Davies.
Tijdens d'r werk is Miss Davies altijd heel serieus,
maar nu laat ze haar grappige kant zien.
Daar is ze met de overbekende Charlie Chaplin, die altijd gek doet.
Hoewel New York 4500 km verderop ligt,
verschijnt Jimmy Walker door de toverpoort van Mr. Hearst.
Ook uit New York, Leonard Zelig,
die hier gek doet met onze lievelingscowboy, Tom Mix.
Wordt Tony niet jaloers ?
Tony is 't paard van Tom en die twee zijn toch onafscheidelijk.
Daar heb je die Chaplin weer, nu met Adolphe Menjou.
Claire Windsor en Dolores del Rio, en de bijzonder charmante Eudora Fletcher
in gesprek met de nieuwste danssensatie uit Hollywood, James Cagney.
Wat hebben we hier ? De beeldschone dame Carole Lombard.
Dr. Fletcher en Leonard Zelig slaan 'n paar ballen met Bobby Jones op de golfbaan.
Tenzij Leonard weer kameleon wordt en in 'n beroepsgolfer verandert,
zou ik maar op Bobby wedden.
Maar wat zou 't, ze vermaken zich.
Wil je de kinderen van ons land 'n raad meegeven ?
Ja zeker. Je moet jezelf zijn. Je kunt je niet als iemand anders gedragen,
omdat je denkt dat zij alles weten en jij niet.
Je moet jezelf zijn en leren te uiten wat er in je omgaat.
In 't buitenland mag dat misschien niet, maar zo doen de Amerikanen 't.
Geloof mij maar, ik hoorde vroeger bij de reptielen, maar nu niet meer.
Zelig, kameleon af, is nu eindelijk zichzelf.
Z'n mening over politiek, leven, kunst en liefde is eerlijk en direct.
Al is z'n smaak volgens velen niet intellectueel, hij is wel van hem zelf.
Eindelijk is hij 'n individu, 'n mens.
Hij laat z'n eigen identiteit niet meer los om veilig en onzichtbaar te worden.
Z'n smaak was zo erg nog niet.
Maar hij keek liever honkbal dan dat hij Moby Dick las.
Daardoor ging 't verkeerd, dat wordt althans beweerd.
Het draaide om symbolisme. De marxisten dachten 't hunne van hem.
De katholieke kerk had 'm dat voorval met de paus nooit vergeven.
De Amerikanen kampten met de crisis
en voor hen was hij 'n symbool dat je jezelf kon verbeteren en verwezenlijken.
Voor de Freudianen was 't feest.
Hij kon voorstellen wat ze maar wilden.
Allemaal symbolisme, maar ze waren het er niet over eens wat 't voorstelde.
Is 't een triomf voor de psychotherapie ? Eerder voor esthetisch gevoel.
De techniek van Dr. Fletcher stond los van de toen gangbare stroming.
Maar ze voelde aan wat er nodig was en dat was 'n bijzondere, creatieve prestatie.
Hij was 'n typisch voorbeeld van wat de joden in Amerika meemaakten.
Een sterke behoefte om je eigen plek te vinden en je aan de cultuur aan te passen.
Hij wilde zich tot in 't absurde aanpassen.
Ook 't leven van Eudora Fletcher is veranderd door deze ervaring.
Roem en erkenning vindt zij lege verdiensten
en die halen 't niet bij de fantasieën die ze had als meisje.
Haar patiënt en zij zijn verliefd op elkaar.
Ze verlaat de carrière makende advocaat Koslow
en kondigt trouwplannen met Zelig aan.
Het was geweldig om m'n zus en Leonard samen te zien.
Ze werd sterker door hem en ze waren heel erg verliefd op elkaar.
Ze had er jaren niet zo gelukkig uitgezien.
Ze zouden in de lente gaan trouwen.
Maar toen stortte alles in.
Twee weken voor de bruiloft verschijnt ex-showgirl Lita Fox op 't toneel
en beweert dat ze getrouwd is met Zelig.
En dat ze 'n kind van hem heeft. Het is meteen 'n schandaal.
HAGEDIS !
We zijn vorig jaar getrouwd. Hij zei dat ie acteur was.
Zo klonk hij ook, en ik zit ook in de showbusiness.
We zijn in Baltimore getrouwd. Ik heb de trouwakte.
Het was gebeurd toen hij 'n andere persoonlijkheid had.
Toen ze las dat hij met Eudora Fletcher ging trouwen,
besloot ze naar de rechter te stappen.
Zelig zegt dat ie 't aanvecht, maar de publieke opinie begint te verschuiven.
Slimme advocaten schuiven Lita Fox naar voren als 'n verlaten vrouw.
Het kind is verwaarloosd, arm en vaderloos.
Zelig heeft z'n levensverhaal voor veel geld aan Hollywood verkocht.
Als 't schandaal losbarst, wil de studio z'n geld terug.
Zelig kan maar de helft teruggeven, de rest is al op.
De studio is woest en schrapt de helft van z'n leven. Ze houden de beste momenten.
Hij krijgt alleen z'n slaap en maaltijden terug.
Zelig is er kapot van, maar dit is pas het begin.
Er komt nog een andere vrouw naar voren.
Helen Gray, winkelmeisje te Wisconsin, zegt dat hij de vader is van haar tweeling.
Ze vertelt haar advocaten dat hij zich als pelsjager voordeed.
Zelig weet nergens van,
maar geeft toe dat 't gebeurd kan zijn toen hij zichzelf niet was.
Dan is het hek van de dam.
We zijn getrouwd in de First Church in Harlem.
Hij zei dat ie de broer van Duke Ellington was.
Hij was die vent die m'n auto in elkaar reed. Hij was gloednieuw.
Toen reed hij achteruit, over de pols van m'n moeder.
Ze is al bejaard en gebruikt haar pols heel veel.
Hij heeft m'n huis een walgelijke kleur gegeven.
Hij zei dat ie schilder was.
Ik kon het eindresultaat niet geloven. Toen was hij opeens weg.
Nu Zelig verantwoordelijk is voor de daden van al z'n persoonlijkheden,
volgen er tientallen rechtszaken.
Wegens bigamie, overspel, auto-ongelukken,
plagiaat, boedelschade, plichtsverzaking,
vermogensschulden en 't onnodig trekken van tanden.
Neem me vooral niet kwalijk. Het spijt me dat ik met al die vrouwen ben getrouwd.
Ik weet 't niet, het leek toen 'n goed idee.
En voor de heer wiens blindedarm weg is,
ik weet niet wat ik moet zeggen.
Ik weet niet of 't helpt, maar misschien ligt ie nog ergenseuis.
Ik verontschuldig me in 't bijzonder bij de familie Trokman in Detroit.
Ik had nog nooit 'n baby ter wereld geholpen,
en ik dacht dat 't met ijstangen gebeurde.
Voor de juridische stand zijn al die mazen in de wet en formaliteiten 'n festijn.
Zelig wordt als misdadiger gebrandmerkt. Dr. Fletcher protesteert
dat hij niet verantwoordelijk is voor z'n daden als kameleon, maar tevergeefs.
Leonard Zelig heeft een slechte morele invloed.
Amerika is 'n moreel land. Een godvrezend land.
We zien geen schandalen als bedrog en polygamie door de vingers.
Om de maatschappij puur te houden, zeg ik: Lynch die kleine jood.
Tijdens de vernederende beproeving staat Eudora Fletcher haar geliefde dapper bij.
Ze laat vrienden weten bezorgd te zijn over z'n emotionele gesteldheid,
die volgens haar verslechtert onder de druk van de conservatieve morele opinie.
In 't openbaar probeert ie beheerst over te komen, maar dat gaat steeds moeizamer.
Het is duidelijk dat 't hem te veel wordt als ze naar 'n Grieks restaurant gaan
en Zelig midden onder 't eten Grieks begint te worden.
Hij hunkert ernaar om weer gemogen te worden en erbij te horen.
De publieke verontwaardiging bereikt 'n hoogtepunt
en de dag voor de uitspraak verdwijnt Leonard Zelig.
MORALITEIT
ZELIG DREIGING
Hier spreekt hoofdinspecteur Thomas Dowd met 'n politiebericht.
Zelig wordt vermist. Op de dag voor 't vonnis
wegens verscheidene misdaden en misdrijven,
variërend van polygamie tot bedrog, is hij verdwenen.
We zoeken aanwijzingen en willen graag iedereen spreken
met inlichtingen die tot z'n aanhouding kunnen leiden.
M'n zuster was over haar toeren.
Ze probeerde zich goed te houden, maar ze was zo overstuur.
Ze was niet iemand die zich gewoonlijk zomaar liet gaan.
Maar wel in 't geval van Leonard.
Dr. Fletcher en de politie staan in contact.
Ze vragen iedereen die ook maar iets weet, naar voren te komen.
Er wordt 'n aantal keren voor de grap gebeld, verder niets.
Er wordt maandenlang niets van Zelig vernomen.
Ze doorzoeken auto's. Er komen overal valse tips binnen.
Z'n jas wordt in Texas teruggevonden, maar 'n klopjacht levert niets op.
Hij wordt gesignaleerd in Chicago, in Californië.
Op deze foto staat 'n man die op hem lijkt, in 'n mariachiband in Mexico.
Dr. Fletcher blijft naar Zelig zoeken, maar de hoop wordt met de dag minder.
Ik kon alleen maar aan Leonard denken, hoeveel ik hem miste en van hem hield.
En alle mooie dingen die we samen beleefd hadden.
Het was 'n heel moeilijke tijd voor me.
Aan 't eind van het jaar wordt Zelig nog steeds vermist.
Ik huilde alleen maar. Op 'n dag was 't zo erg,
dat m'n zus Meryl zei: "Toe, we gaan uit eten of naar 'n concert."
"Nee", zei ik, maar zij hield vol.
We gingen uit en kwamen in 'n bioscoop terecht.
We zagen Grand Hotel, en daarvoor het journaal.
NATIONAAL-SOCIALISTEN IN OPKOMST
Hitlers Nationaal-socialistische beweging groeit in 't door de crisis getroffen Berlijn.
Ze zweren 't Verdrag van Versailles af en wakkeren 't patriottisme aan met beloften.
Eudora Fletcher is met stomheid geslagen.
Tussen de bruinhemden ziet ze iemand die Zelig zou kunnen zijn.
Eigenlijk klopte 't als 'n bus.
Want hoewel hij naar liefde hunkerde, had hij ook 'n verlangen
om op te gaan in de massa en de anonimiteit,
en die kans kreeg hij door 't fascisme.
Hij kon iets anoniems worden, als hij bij deze grote beweging hoorde.
De week erna neemt ze de boot naar Europa.
Tien dagen later komt ze in Berlijn aan.
Duitsland is heel zwaar getroffen door de crisis.
Er hangt 'n sfeer van militarisme en onrust.
Ze zoekt overal en doet navraag, maar 't blijkt onmogelijk.
Na drie weken worden de autoriteiten achterdochtig.
Ze observeren 'r. Wanneer ze weg is, doorzoeken ze haar hotelkamer.
Na vier weken staat ze op 't punt om 't op te geven,
en dan hoort ze van 'n grote bijeenkomst in Munchen.
Ze zeggen dat 't de grootste optocht van de nazi's wordt tot dan toe.
Eudora Fletcher hoopt dat Zelig ook komt.
En dat als hij haar ziet, z'n diepe liefde voor haar weer ontwaakt.
Eerst lijkt 't een hopeloze zaak. Er staat 'n enorme menigte,
en er valt geen enkel gezicht te onderscheiden.
Opeens grijpt iemand naast de kanselier haar aandacht.
Rechts achter Hitler ziet ze Zelig.
Het lukt haar z'n aandacht te trekken.
Als 'n man die wakker wordt uit 'n droom, ziet Zelig haar.
In 'n paar seconden weet hij alles weer.
"De veranderende man", Warner Bros. 1935
Het ging helemaal niet zoals in de film.
Toen hij 't podium afstapte, snapte niemand er wat van.
We konden 't niet geloven. De toespraak van Hitler was er aan.
Hij wou 'n goede grap over Polen maken,
maar precies op dat moment kwam Zelig ertussen.
En Hitler was ontzettend kwaad.
De SS wilde Zelig oppakken.
Als dat gelukt was, hadden ze 'm vast gemarteld,
misschien zelfs wel vermoord.
In de verwarring wisten Fletcher en Zelig door 'n zijdeur te ontsnappen.
Ze vluchtten snel weg in 'n auto, met de SS al schietend achter ze aan.
In unieke Duitse nieuwsbeelden kan er iets van de ontsnapping gezien worden.
Ik vloog. Dat was fantastisch.
Opeens ging er iets mis. Ik werd bang. Ik hield 't niet meer en we doken omlaag.
Leonard was zo bang dat hij van persoonlijkheid veranderde
en voor m'n ogen werd hij piloot, omdat ik dat was.
Zelig neemt 't vliegtuig over.
Hij doet de rol van piloot na en vecht dapper met 't vliegtuig.
De verbaasde Duitsers doen er 'n kwartier over voor ze de achtervolging inzetten.
Eudora Fletcher is bewusteloos en Zelig, die nooit eerder heeft gevlogen,
ontsnapt niet alleen,
maar vliegt ook in 'n wereldrecord de Atlantische Oceaan ondersteboven over.
ZELIG WARM ONTHAALD
Nadat Fletcher hem vond, vloog hij zonder ervaring
op z'n kop in recordtijd de oceaan over.
Onder veel gejuich en 'n regen van serpentines
onthaalt New York Eudora Fletcher en Leonard Zelig, de menselijke kameleon.
Het hele land is trots op z'n heldenvlucht en hij krijgt volledige presidentiele gratie.
Iedereen heeft 'm vergeven en snelt toe om hem en z'n dappere verloofde te zien.
Hun zegetocht leidt naar het stadhuis.
Hij krijgt de hoogste onderscheiding, de medaille van moed, van Carter Dean.
Jullie zijn 'n mooi voorbeeld aan de jeugd van dit land
die later geweldige artsen en patiënten zullen worden.
Het was vreselijk spannend.
Het is 'n wonder dat we nog in leven zijn.
Ik heb nooit eerder gevlogen. Je bent tot alles in staat als je 'n psychoot bent.
Het was heel tegenstrijdig, hij kon die heldendaad juist verrichten
omdat hij de gave had om zichzelf te veranderen.
Dus z'n ziekte lag ook ten grondslag aan z'n redding.
Dat vind ik wel 'n interessante invalshoek.
Juist door z'n aandoening werd hij 'n held.
Het was eigenlijk belachelijk.
Hij had zo'n eigenaardige trek, een vreemde eigenschap.
Voor 'n poosje hield iedereen van hem en toen mochten ze hem niet meer.
Toen deed hij die stunt met dat vliegtuig
en toen hielden ze weer van hem. Zo ging dat in de jaren '20.
Gaat 't er nu anders aan toe in Amerika ? Volgens mij niet.
Als ontelbare juridische details opgelost zijn,
trouwen Leonard Zelig en Eudora Fletcher.
De eenvoudige bruiloft staat op 'n amateurfilmpje.
"Hij wou zo graag gemogen worden dat ie zichzelf onherkenbaar verwrong",
schreef Scott Fitzgerald.
"Wat zou er gebeurd zijn als hij direct
de moed had gehad om z'n mening uit te spreken en niet te doen alsof ?"
"Want uiteindelijk
gaf niet de goedkeuring van velen, maar de liefde van een vrouw de doorslag."
Leonard Zelig en Eudora Fletcher leefden nog lang en gelukkig.
Zij bleef psychoanaliste, hij gaf af en toe lezingen over z'n ervaringen.
Z'n aanvallen kwamen steeds minder voor en uiteindelijk was z'n ziekte geheel weg.
Op z'n sterfbed zei hij dat hij 'n mooi leven had gehad
en dat 't irritant was dat hij doodging.
Hij was net in Moby Dick begonnen en hij wou weten hoe 't afliep.
Nederlandse ondertiteling bewerkt door : Nutcracker